Yvonne
Dekkers


DEATH OF A JESTER




Satire staat onder druk. Cartoonisten, maar ook andere satirische kunstenaars, worden wereldwijd bedreigd, mishandeld, ontslagen, vervolgd of zelfs vermoord. Ook Nederlandse satirici passen enige vorm van zelfcensuur toe, uit angst om minderheden te kwetsen. Terwijl we satire in deze tijd juist meer dan ooit nodig hebben.

Satire zit diep geworteld in onze Nederlandse cultuur. In Nederland lacht iedereen om koning Willy van LuckyTv. Dat we die vrijheid hebben om dat te mogen doen, zegt veel over de waarde van democratie in ons land. In Noord-Brabant en Limburg, de provincies waar carnaval gevierd wordt, is deze zotheidscultuur het sterkst aanwezig.

Het carnavalsritueel is complexer en noodzakelijker dan op het eerste gezicht lijkt. Dit is vaak lastig uit te leggen aan een internationaal publiek. Dat blijkt wel uit het feit dat er steeds vaker melding wordt gedaan van racisme tijdens het carnaval in Brabantse steden, en dat sommige controversiële thema’s tijdens de optochten niet meer worden geaccepteerd.

Carnaval draait juist om gelijkheid. Het is een van de weinige momenten in het jaar waarin maatschappelijke conventies genegeerd kunnen en mogen worden. Voor even mag je je onttrekken aan sociale kaders en rollenpatronen. Tijdens de optocht worden vaak pijnlijke maatschappelijke kwesties aan de kaak gesteld. De coronacrisis, genderneutraliteit, de protesterende boeren, het koningshuis, de islam, niemand ontspringt de dans. Het wordt allemaal even op de korrel genomen en men drijft de spot met vooraanstaande burgers en de overheid. Dit werkt ontzettend bevrijdend en relativerend voor mensen.

Satire maken en lachen is een manier van verwerken voor velen en dat mag steeds minder. Wat gebeurt er als de overheid zich ook nog gaat bemoeien met carnaval? Gaat Nederland niet te veel gebukt onder politieke correctheid?  Wanneer je beladen of pijnlijke onderwerpen niet meer met  humor mag benaderen, haal je de ruimte weg voor een zinvolle discussie. Politieke correctheid is niet zo onschuldig, maar vormt een bedreiging voor onze vrijheid.

Met de collectie 'Death of a Jester' laat ik zien hoe carnaval er uit zou kunnen zien als satire verboden wordt.

“Hoe sterker de angst voor relativering en ondermijning van het gezag, hoe sterker de druk op de satiricus.”